Wereld autisme dag/autismeweek 2026: ruimte voor rust in een onrustige maatschappij

Vandaag is het donderdag 2 april, Wereld Autisme Dag en is het ook de jaarlijkse Autismeweek van de NVA (Nederlandse Vereniging voor Autisme). Aangezien wij als Gaabs een sociale bakkerij zijn en veel met de doelgroep autisme werken, geef ik (Eva) graag mijn visie op het thema van dit jaar: ‘Ruimte voor Rust’. Zelf werk ik nu bijna 1,5 jaar bij Gaabs als dagbesteding en ik ervaar Gaabs als een plek waar er oprecht ruimte is voor rust. In de maatschappij van tegenwoordig daarentegen is er weinig of zelden rust te vinden. Sterker nog: het is er vaak juist onrustig.

Het is iedereen wel bekend dat de wereld om ons heen druk is. De een kan hier beter mee omgaan dan de ander, maar het is een gegeven dat er overal om ons heen harde geluiden zijn, felle lichten, onverwachte aanraking en overal waar je kijkt reclame. 

Ongemerkt kosten drukke omgevingen veel energie en dit is nu precies waar vandaag de dag veel mensen met autisme in vastlopen. Daarnaast is de wereld om ons heen steeds dynamischer geworden, zeker ook met de opkomst van social media.

Als er iets moet gebeuren in deze maatschappij dan is het liever gisteren dan vandaag klaar. Op zich is dit niet altijd negatief, maar voor mensen met autisme levert dit doorgaans wel veel problemen op.

Waarom onrust een probleem is

De reden hiervan is dat wij als mensen met autisme geen filter hebben in onze hersenen. Van nature heeft ieder mens bij zijn/haar geboorte een filter gekregen om alle prikkels op een normale manier te kunnen filteren. Maar bij mensen met autisme is dit filter simpelweg niet aangelegd. Dit houdt in dat alle dagelijkse prikkels ongefilterd binnenkomen, dus alles wat wij als mensen zien, horen, voelen en meemaken. Je kunt het een beetje vergelijken met duizenden televisies die op het maximale volume tegelijkertijd aanstaan. Dit is voor mij en andere mensen met autisme dagelijkse realiteit.

Mijn persoonlijk begeleidster werkt met de methode ‘Brain Blocks’, dat ontzettend goed werkt om visueel te maken wat er allemaal in het brein gebeurt bij overprikkeling. Zij begon twee jaar geleden bij mij door middel van deze methode om psycho-educatie te geven over overprikkeling bij autisme. Zo legde zij uit met behulp van deze methode dat een brein met autisme opgedeeld is in ‘blokjes’ en een brein zonder autisme in ‘bolletjes’. Dat laatste brein is heel gemakkelijk en snel in staat om verbindingen aan te leggen en dus te kunnen schakelen. 

Als een brein met autisme in balans is, dan liggen de blokjes allemaal netjes op hun plek in het brein. Maar o wee als er iets verandert of te snel gaat in de informatie/prikkelverwerking dat het brein niet meer kan verwerken en dat is nu net iets dat al heel snel kan gebeuren in onze chaotische maatschappij.

Vanaf dat moment ontstaat er al gauw een grote chaos oftewel onrust en gaan alle blokjes als het ware door elkaar liggen en stapelt het zich langzaam op. Uiteindelijk krijgt zo’n brein dus last van overprikkeling, doordat het simpelweg niet meer in staat is om alle informatie op een rijtje te zetten. En dan gaat de zogenoemde ‘opruimtijd’ in voor het brein waarbij alle blokjes langzaam weer netjes op de plek komen te liggen. 

Hoe ruimte voor rust

Maar op welke manier(en) vind je nu eigenlijk als persoon met autisme rust? Dat is lang niet altijd eenvoudig, dat is één ding dat zeker is. Voor mij persoonlijk werkt het vaak het beste als ik mezelf uit de situatie haal. Oftewel dat ik mezelf even terugtrek op een rustige en stille plek met weinig tot geen prikkels. Ook werkt het voor mij goed om even naar buiten te gaan en te wandelen met muziek in.

Helaas is dat niet altijd mogelijk, bijvoorbeeld wanneer je op je werk, dagbesteding of op school zit. En vaak werken de pauzes nu juist helemaal niet om te kunnen ontprikkelen voor iemand met autisme vanwege te veel prikkels en de welbekende sociale smalltalk. 

Daarom is het zo belangrijk om op de juiste manier rust te vinden, in de mate die het beste werkt voor jou. En dat geldt niet alleen voor mensen met autisme. Ook voor mensen zonder autisme is het essentieel om rust te nemen en af en toe voor ontspanning te kiezen. Dat betekent eveneens op je werk, dagbesteding of school de juiste rust nemen. 

Gaabs is zo’n ideaal voorbeeld van een dagbesteding. Er zit nooit druk of tempo achter de werkzaamheden en ook ‘gewoon’ een kopje koffie of thee komen drinken is mogelijk. Zo kun je bijvoorbeeld bakken, vormpjes van marsepein maken, meehelpen in de keuken of in de winkel en boodschappen doen voor de winkel. Allemaal afgestemd op hetgeen wat jij leuk vindt en wat jij persoonlijk aankan. Op dit soort plekken ontstaat er nu echt ‘ruimte voor rust’ in onze 24/7 maatschappij die altijd maar doordraait.